Schilder

De schilderijen van Jan Bouman zijn het resultaat van schetsen en voorstudies, waarmee zijn figuren worden ontworpen. Deze studies gaan van de natuur uit maar zijn niet academisch. Zij ondergaan een zekere stilering die het midden houdt tussen natuurlijkheid en kunstmatigheid. Proporties worden daarbij uit elkaar getrokken of samengeperst, al naar gelang de schilder de noodzaak daarvan ziet. De vorm die daarbij ontstaat. benadrukt het een en neemt het andere weer terug, zodat er een figuratie plaatsvindt die weliswaar enigszins natuurlijk oogt, maar in feite een constructie is. De studies voor licht- en plooival bijvoorbeeld “kloppen” niet in de eigenlijke zin van het woord, maar vinden toch de balans tussen de artificiële en de natuurlijke vorm.

In principe wordt hetzelfde met de kleur gedaan. Ook hier is het zichtbare slechts het uitgangspunt. Beslissend is een autonoom kleurgebruik dat de stemming van het totaal enerzijds onderworpen is, maar anderzijds ook als dominant contrast bestaat. Tegenstellingen in vorm en kleur bepalen zowel de inhoud als de vorm, net zo als de afwisseling van licht en schaduw. Zowel het een als ook het ander dient de inhoud, die op deze manier onoplosbaar met elkaar verbonden zijn. Zo ontstaan creaties die door de realiteit zijn gevoed en doordrenkt, maar vooral eerder uitgevonden dan nageschilderd zijn.

De inhoud van dat werk zijn mannen en vrouwen van een onbestemde, middelbare leeftijd. Houdingen en gebaren in verstarring of in beweging zijn expressies van pogingen tot toenadering, die zijn choreografie van generatie tot generatie verder geeft en varieert. Deze dans wordt door soms drastische, soms minieme veranderingen in verhoudingen en kleuren uitgedrukt. Dat daarbij ook humor in het spel is, blijkt niet alleen onvermijdbaar, maar ook een verfrissende noodzaak te zijn. De onmogelijkheid om tot een bevredigende toenadering te komen is veel eerder een prikkel om het steeds weer te proberen, dan een aanleiding tot ontmoediging.

Karl Kraus, 1874 - 1936, Oostenrijkse cultuurcriticus en filosoof: “Kunstenaar is alleen iemand die van een oplossing een raadsel weet te maken”.


Jan Bouwman